Giới thiệu chung

Tổng quan về Quận Thốt Nốt

Quận ở phía Đông Bắc của thành phố Cần Thơ; Bắc giáp thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang; Nam giáp quận Ô Môn, huyện Cờ Đỏ; Tây giáp huyện Vĩnh Thạnh, huyện Cờ Đỏ; Đông giáp sông Hậu, ngăn cách với tỉnh Đồng Tháp. Về hành chánh, quận bao gồm 9 phường: Thới Thuận, Thuận An, Thốt Nốt, Thạnh Hòa, Trung Nhứt, Trung Kiên, Thuận Hưng, Tân Hưng và Tân Lộc.

Quận nằm ở cửa ngõ phía Bắc của thành phố Cần Thơ, lãnh thổ bao gồm phần đất liền và dãy cù lao Tân Lộc hình thoi nằm trên sông Hậu. Quận có tiềm năng phát triển công nghiệp và du lịch sinh thái. Đến Thốt Nốt, du khách có dịp tham quan nhiều thắng cảnh đẹp và những làng nghề nổi tiếng như: vườn cò Bằng Lăng, cù lao Tân Lộc, làng lưới Thơm Rơm, làng bánh tráng Thuận Hưng, làng thúng Thốt Nốt...Đặc sản nổi tiếng của quận là lẩu cơm mẻ thịt trâu và gà hầm sả.

Lịch sử

Quận Thốt Nốt được thành lập năm 1917, thuộc tỉnh Long Xuyên, gồm có 2 tổng: Định Mỹ với 9 làng và An Phú với 6 làng. Sau năm 1956, quận thuộc tỉnh An Giang, gồm tổng Định Mỹ với 9 xã, quận lỵ đặt tại 2 xã Thạnh Hoà, Trung Nhứt. Sau năm 1965, bỏ đơn vị hành chính cấp tổng, quận Thốt Nốt có 9 xã trực thuộc.

Sau năm 1975, Thốt Nốt là huyện của tỉnh Hậu Giang. Ngày 16-09-1989, huyện được xác định các đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm thị trấn Thốt Nốt và 12 xã: Thạnh Thắng, Thạnh An, Thạnh Quới, Thạnh Lộc, Vĩnh Trinh, Thới Thuận, Tân Lộc, Trung Hưng, Trung An, Trung Nhứt, Thạnh Phú, Thuận Hưng.

Ngày 26-12-1991, Quốc hội Việt Nam ban hành Nghị quyết chia tỉnh Hậu Giang thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng. Huyện Thốt Nốt thuộc tỉnh Cần Thơ.

Ngày 24-08-1999, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 80/1999/NĐ-CP, về việc thành lập xã thuộc các huyện Thốt Nốt và Phụng Hiệp, tỉnh Cần Thơ. Theo đó, thành lập xã Trung Kiên thuộc huyện Thốt Nốt trên cơ sở 1.348,94 ha diện tích tự nhiên và 23.979 nhân khẩu của xã Trung Nhứt, 115 ha diện tích tự nhiên, 1.942 nhân khẩu của xã Thuận Hưng.

Ngày 04-08-2000, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 28/2000/NĐ-CP, về việc thành lập thị trấn thuộc các huyện Thốt Nốt, Ô Môn và Phụng Hiệp, tỉnh Cần Thơ. Theo đó, thành lập thị trấn Thanh An thuộc huyện Thốt Nốt trên cơ sở 185,51 ha diện tích tự nhiên và 3.000 nhân khẩu của xã Thạnh Thắng. 1.595,1 ha diện tích tự nhiên và 9.157 nhân khẩu của xã Thạnh An.

Ngày 19-04-2002, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 47/2002/NĐ-CP, về việc thành lập xã thuộc các huyện Ô Môn, Phụng Hiệp và Thốt Nốt, tỉnh Cần Thơ. Theo đó, thành lập xã Trung Thạnh thuộc huyện Thốt Nốt trên cơ sở 2.194,8 ha diện tích tự nhiên và 15.864 nhân khẩu của xã Trung An; thành lập xã Thạnh Mỹ thuộc huyện Thốt Nốt trên cơ sở 2.481,65 ha diện tích tự nhiên và 11.448 nhân khẩu của xã Thạnh Quới.

Ngày 26-11-2003, Quốc Hội Việt Nam thông qua Nghị quyết số 22/2003/QH11, về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh. Theo đó, chia tỉnh Cần Thơ thành thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang. Huyện Thốt Nốt thuộc thành phố Cần Thơ.

Ngày 02-01-2004, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 05/2004/NĐ-CP, về việc thành lập các quận Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng, Ô Môn, các huyện Phong Điền, Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh, Thốt Nốt và các xã, phường, thị trấn thuộc thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương. Theo đó, thành lập huyện Vĩnh Thạnh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thị trấn Thạnh An và các xã: Thạnh An, Thạnh Lộc, Thạnh Quới, Thạnh Mỹ, Thạnh Phú, Thạnh Thắng, Trung Hưng và 2.811,47 ha diện tích tự nhiên và 19.171 nhân khẩu của xã Vĩnh Trinh thuộc huyện Thốt Nốt. Huyện Thốt Nốt còn lại toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thị trấn Thốt Nốt và các xã: Thuận Hưng, Trung Nhứt, Tân Lộc, Trung Kiên, Trung An, Trung Thạnh, Thới Thuận và 85,94 ha diện tích tự nhiên và 1.618 nhân khẩu còn lại của xã Vĩnh Trinh; sáp nhập 85,94 ha diện tích tự nhiên và 1.618 nhân khẩu (phần còn lại của xã Vĩnh Trinh) vào xã Thới Thuận. Sau khi điều chỉnh, huyện Thốt Nốt có 17.110,08 ha diện tích tự nhiên và 189.641 nhân khẩu; gồm 8 đơn vị hành chính trực thuộc là thị trấn Thốt Nốt và các xã Thuận Hưng, Trung Nhứt, Tân Lộc, Trung Kiên, Trung An, Trung Thạnh, Thới Thuận.

Ngày 23-12-2008, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 12/NĐ-CP, về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã, thành lập xã thuộc huyện Thốt Nốt, huyện Vĩnh Thạnh, huyện Cờ Đỏ; thành lập quận Thốt Nốt và các phường trực thuộc; điều chỉnh địa giới hành chính huyện Cờ Đỏ để thành lập huyện Thới Lai thuộc thành phố Cần Thơ. Theo đó, địa giới hành chính huyện Thốt Nốt được điều chỉnh như sau:

- Thành lập xã Vĩnh Bình thuộc huyện Thốt Nốt trên cơ sở điều chỉnh 1.095,67 ha diện tích tự nhiên và 3.191 nhân khẩu của xã Thới Thuận; 857,84 ha diện tích tự nhiên và 4.038 nhân khẩu của xã Trung Nhứt. Điều chỉnh toàn bộ 1.953,51 ha diện tích tự nhiên và 7.229 nhân khẩu của xã Vĩnh Bình, huyện Thốt Nốt về huyện Vĩnh Thạnh quản lý.

- Điều chỉnh 201,85 ha diện tích tự nhiên và 1.047 nhân khẩu của xã Trung Hưng thuộc huyện Vĩnh Thạnh về xã Trung Thạnh thuộc huyện Thốt Nốt quản lý.

- Điều chỉnh toàn bộ 2.399,56 ha diện tích tự nhiên và 18.063 nhân khẩu của xã Trung Thạnh thuộc huyện Thốt Nốt về huyện Cờ Đỏ quản lý.

- Sau khi điều chỉnh, huyện Thốt Nốt có 11.780,74 ha diện tích tự nhiên và 160.580 nhân khẩu, có 7 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm các xã: Thới Thuận, Trung Nhứt, Trung Kiên, Thuận Hưng, Tân Hưng, Tân Lộc và thị trấn Thốt Nốt.

- Thành lập quận Thốt Nốt thuộc thành phố Cần Thơ trên cơ sở toàn bộ 11.780,74 ha diện tích tự nhiên và 160.580 nhân khẩu của huyện Thốt Nốt (bao gồm toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của thị trấn Thốt Nốt và các xã: Thới Thuận, Trung Nhứt, Trung Kiên, Thuận Hưng, Tân Hưng và Tân Lộc).

- Thành lập các phường thuộc quận Thốt Nốt như sau:

+ Thành lập phường Thới Thuận thuộc quận Thốt Nốt trên cơ sở điều chỉnh 1.026,06 ha diện tích tự nhiên và 16.296 nhân khẩu của xã Thới Thuận.

+ Thành lập phường Thuận An thuộc quận Thốt Nốt trên cơ sở 777,09 ha diện tích tự nhiên và 13.972 nhân khẩu còn lại của xã Thới Thuận.

+ Thành lập phường Thạnh Hoà thuộc quận Thốt Nốt trên cơ sở điều chỉnh 556,64 ha diện tích tự nhiên và 5.377 nhân khẩu của xã Trung Nhứt; 186 ha diện tích tự nhiên và 2.755 nhân khẩu còn lại của xã Trung An.

+ Thành lập phường Trung Nhứt thuộc quận Thốt Nốt trên cơ sở 1.123,30 ha diện tích tự nhiên và 12.708 nhân khẩu còn lại của xã Trung Nhứt.

+ Thành lập phường Trung Kiên thuộc quận Thốt Nốt trên cơ sở toàn bộ 1.416,37 ha diện tích tự nhiên và 28.105 nhân khẩu của xã Trung Kiên.

+ Thành lập phường Thuận Hưng thuộc quận Thốt Nốt trên cơ sở toàn bộ 1.385,39 ha diện tích tự nhiên và 18.290 nhân khẩu của xã Thuận Hưng.

+ Thành lập phường Tân Hưng thuộc quận Thốt Nốt trên cơ sở toàn bộ 1.466,25 ha diện tích tự nhiên và 9.216 nhân khẩu của xã Tân Hưng.

+ Thành lập phường Tân Lộc thuộc quận Thốt Nốt trên cơ sở toàn bộ 3.268,16 ha diện tích tự nhiên và 30.595 nhân khẩu của xã Tân Lộc.

Quận Thốt Nốt có 11.780,74 ha diện tích tự nhiên và 160.580 nhân khẩu, có 9 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm các phường: Thốt Nốt, Thới Thuận, Thuận An, Trung Nhứt, Thạnh Hòa, Trung Kiên, Thuận Hưng, Tân Hưng, Tân Lộc.

Kinh tế

So với các huyện đầu nguồn khác như Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh, thì Thốt Nốt có diện tích đất sản xuất nông nghiệp thấp hơn. Song, ngay từ những năm đầu thành phố Cần Thơ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Thốt Nốt đã xác định phát triển nông nghiệp phải dựa trên nền nông nghiệp công nghệ cao, sản phẩm tạo ra đạt chất lượng, cung cấp cho công nghiệp phát triển, đặc biệt là công nghiệp chế biến. Từ mục tiêu này, những mô hình sản xuất nông nghiệp ở Thốt Nốt được hình thành. Trong đó nổi bật nhất là những mô hình sản xuất tập thể theo hình thức hợp tác xã (HTX) , câu lạc bộ (CLB), tổ hợp tác...Những năm qua, nông nghiệp Thốt Nốt đã tăng trưởng với tốc độ khá cao, bình quân đạt 10%/năm (giai đoạn 2000 - 2005), tăng 5,94% so với giai đoạn 1996 - 2000. Giá trị sản xuất bình quân đạt 65 triệu đồng/ha canh tác (năm 2005). Đặc biệt, ngoài lúa, Thốt Nốt còn cung ứng cho thị trường các loại hoa màu như: mè (vừng), đậu, hoa quả,... Cù lao Tân Lộc là vùng chuyên canh cây ăn trái của quận. Song song với trồng trọt, thủy sản cũng đã từng bước trở thành ngành sản xuất chính trong nông nghiệp, đem lại hiệu quả kinh tế cao. Năm 2005, diện tích nuôi trồng thuỷ sản của huyện đạt 487,4 ha; sản lượng đạt 27.500 tấn, chiếm 43,35% cơ cấu sản xuất nông nghiệp.

Công nghiệp quận đã và đang có những bước phát triển đáng khích lệ. Với thế mạnh về chế biến lương thực, chế biến thuỷ sản và thức ăn gia súc, bao bì, ngành công nghiệp đang dần khẳng định ưu thế trong cơ cấu kinh tế huyện. Nhiều tổng công ty, công ty lớn đã đặt chi nhánh và nhà máy tại Thốt Nốt như: Công ty Gentraco, Xí nghiệp chế biến lương thực Sông Hậu, Công ty trách nhiệm hữu hạn Hiệp Thanh, Hiệp Tài... Bên cạnh đó, huyện cũng đã tiến hành quy hoạch khu công nghiệp Thốt Nốt tại khu vực Lộ Tẻ. Đây là khu vực có vị trí thuận lợi, nằm cạnh quốc lộ 91 và đường thủy sông Hậu, tiếp giáp với các tỉnh Kiên Giang, An Giang, Đồng Tháp, thuận tiện cho việc giao thương với Campuchia và các nước trong khu vực. Khu công nghiệp (KCN) Thốt Nốt có diện tích quy hoạch chung từ 800 - 1.000 ha, bao gồm 2 khu: KCN Thốt Nốt 1: diện tích khoảng 150 ha, KCN Thốt Nốt 2: diện tích khoảng 800 - 1.000 ha. Các ngành nghề thu hút đầu tư: chế biến nông, thủy sản, xay xát, nông dược, đóng tàu và các ngành cơ khí chế tạo phục vục nông nghiệp nông thôn gắn với phát triển đô thị.

Lĩnh vực thương mại - dịch vụ của Thốt Nốt cũng đạt được những bước tiến đáng ghi nhận. Mạng lưới chợ nông thôn phát triển rộng khắp. Các dịch vụ vận tải, dịch vụ cơ khí, dịch vụ phi nông nghiệp phát triển mạnh. Năm 2005, thương mại - dịch vụ chiếm 36% GDP của Thốt Nốt. Tháng 03-2009, Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ đã chấp thuận chủ trương giao cho Tổng công ty Lương thực Miền Nam (LTMN) tiếp nhận đầu tư, kinh doanh chợ đầu mối chuyên doanh lúa gạo tại quận Thốt Nốt, gọi tắt là chợ gạo Thốt Nốt. Đây sẽ là trung tâm giao dịch, buôn bán gạo cấp khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long. Tại chợ gạo này dự kiến sẽ hình thành các khu giao dịch với nhiều hình thức khác nhau như: mua bán trực tiếp, bán đấu giá, buôn bán kỳ hạn, bán hàng qua điện thoại, Internet... Khu trưng bày giới thiệu sản phẩm, kho dự trữ khoảng 200.000 tấn, sân phơi, máy sấy, nhà máy chế biến...nhằm giúp nông dân và cả doanh nghiệp có nơi để mua bán sản phẩm của mình làm ra hoặc trữ lúa, gạo lại khi giá cả chưa hợp lý.

Xã hội

Cùng với kinh tế, các lĩnh vực xã hội của Thốt Nốt cũng được cải thiện. Hầu hết các tuyến đường từ trung tâm huyện đến xã, ấp và các tuyến đường liên xã, liên ấp được bê tông hoá. Huyện đang khuyến khích nhân dân mở rộng đường có chiều rộng từ 2 m lên 3 - 4 m. Bên cạnh đó, huyện cũng chú trọng mở rộng giao thông thuỷ, các kênh rạch được nạo vét, tạo điều kiện thuận lợi cho giao lưu kinh tế - văn hóa của bà con. Cùng với phát triển hệ thống giao thông, huyện Thốt Nốt cũng tập trung phát triển mạng lưới điện phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Nhờ đó, đến năm 2005, tỷ lệ hộ dùng điện đạt 96%.

Hệ thống trường lớp được mở rộng xuống tất cả các xã, ấp, xoá dần các phòng học tạm bợ. Đến đầu năm 2005, Thốt Nốt đã hoàn thành phổ cập giáo dục trung học cơ sở, xoá phòng học ba ca, phòng học tranh tre nứa lá. Năm 2009, hầu hết các phường ở quận Thốt Nốt đều được cung cấp điện, nước sử dụng đầy đủ. Bưu điện trung tâm Thốt Nốt đủ điều kiện cung cấp thông tin liên lạc giữa Thốt Nốt với các nước trên thế giới. Dịch vụ Internet tốc độ cao hiện cũng triển khai rộng rãi tại Thốt Nốt, tạo mọi điều kiện để huyện nhà tiếp cận những công nghệ cao của thế giới. Bệnh viện đa khoa Thốt Nốt hoàn thành vào ngày 30-04-2009 là bệnh viện đầu tiên ở Việt Nam nghiệm thu đưa vào sử dụng hệ thống xử lý nước thải y tế hoàn toàn tự động công nghệ cao (BIOFAST) có công suất xử lý 150 m3/ngày đêm do Công ty Cổ phần Khoa học Công nghệ Petech thành phố Hồ Chí Minh cung cấp và lắp đặt.

Bản đồ hành chính huyện Thốt Nốt (cũ)